TRADITIE IN DE KIJKER: Sint-Antoniusgilde Essene

28.11.2017

Traditie in de kijker: Sint-Antoniusgilde Essene

Dit jaar reizen de vrijwilligers van de Erfgoedcel de regio rond op zoek naar de tradities die hier leven. Heel wat mensen zetten zich met hart en ziel in zodat hun traditie kan blijven bestaan. Machteld ging praten met Marc De Bisschop, secretaris van de Sint-Antoniusgilde in Essene. 

Traditie van de Sint-Antoniusgilde

Vroeger kwamen de boeren op of rond 17 januari naar de kerk om Sint-Antonius te vereren. Dit was om zijn gunsten af te smeken voor de pest of het ‘coud vier’ (koud vuur) van hun varkens, een ernstige (dodelijke) ontsteking aan de varkenspoten. Ze brachten een varkenskop mee. Dit gebeurde altijd in de winter, de koude periode, wanneer de boeren hun varkens slachtten. In die tijd was er geen diepvriezer of frigo en alles moest zo fris mogelijk blijven. Vandaar dat de Sint-Antoniusviering in januari plaatsvindt, traditiegetrouw in Essene de 3e zondag van januari.

Ontstaan van de Sint-Antoniusgilde Essene

In een oorkonde van 1787 gaf de abt van Affligem aan de mensen van Essene en aan de kerkmeesters de toelating om varkenskoppen te verkopen en de centen te gebruiken voor de kerk. Deze traditie verwaterde echter en verdween helemaal na Wereldoorlog II.

Het Gregoriaanse koor van de O-L-V-Bezoekingskerk van Essene namen in 1969, onder leiding van Rik De Bolle, het initiatief om de traditie terug leven in te roepen. In 1969 werden opnieuw varkenskoppen buiten aan de kerkdeur per opbod verkocht. De vereniging werd steeds groter en in 1972-1973 werd de Sint-Antoniusgilde gesticht met als kopmannen Rik De Bolle, André Muyllaert, Albert Callebaut en Marc De Bisschop. De inwoners van Essene apprecieerden enorm de heropleving van de Sint-Antoniusviering.

In 1975 werd het beeld van St. Antonius aangekocht van een zekere Van Der Baak uit de Academie in Brussel en vooraan buiten op het kerkplein geplaatst.

 

 

Veelzijdige volksfiguur Rik De Bolle

Helaas kan de jarenlange voorzitter van de Sint-Antoniusgilde, Rik De Bolle, de 50ste editie in 2018 niet meer meemaken, hij overleed in augustus 2016. In Essene was hij een graag geziene man en actief op vele vlakken, in de jeugdbeweging, de voetbalclub, op cultureel, sportief en geschiedkundig vlak. Intussen werd het nieuwe voorzitterschap toevertrouwd aan Rik Heyvaert en werd de gilde verrijkt met nog een aantal jonge mannen.

Marc De Bisschop (links) en Rik De Bolle (rechts)

Ter nagedachtenis van Rik De Bolle wil de gilde nu jaarlijks een wandeling organiseren langs de kapelletjes van Essene, want dat was Rik De Bolle zijn stokpaardje. Met de opbrengst va de verkoop van varkenskoppen worden de kapelletjes in Essene hersteld en onderhouden.

50 jaar feestelijke Sint-Antoniusviering

Het derde weekend van januari 2018 wordt een jubileumviering, de gilde bestaat dan de 50 jaar. De viering gaat van start op vrijdagavond met een orgelconcert, georganiseerd door de Orgelkring Essene. Op zondag is er de mis, opgeluisterd door Gregoriaanse gezangen. Het koor is samengesteld uit de drie kerkkoren van de drie deelgemeenten van Affligem, die voor het eerst gaan samen zingen. Ondertussen brengen mensen hun giften, bv. een bak bier, flessen jenever, grote broden van 50 cm diameter, pensen, taarten, al wat te eten valt. Na de Gregoriaanse mis is er de verkoop per opbod van de varkenskoppen en al de offergaven buiten op de kiosk. 

 

Interview: Machteld Van Den Bossche

Tekst: Machteld Van Den Bossche

Foto’s: Marc De Bisschop en Machteld Van den Bossche

Reageer

De sint-Antoniusviering wordt in de ochtend op gang gewandeld door de wandelaars van de Belletrekkers en de afdeling Affligem van vtbKultuur.