Veelgestelde vragen

Op deze pagina verzamelen we veelgestelde vragen rond inventariseren, waarderen en behoud & beheer van roerend religieus erfgoed. Zit je met een vraag die hieronder niet wordt beantwoord? Stel ze aan projectmedewerker Birgit via birgit@erfgoedcelpz.be of 0492 18 32 69!

Overzicht

Inventariseren

1. Wat is een professionele erfgoedinventaris?

2. Waarom een erfgoedinventaris opmaken?

3. Hoeveel tijd moet je voorzien om een volledige kerkinboedel te inventariseren?

4. Hoe maak je een goede inventaris op?

5. Welke ondersteuning biedt de erfgoedcel in het kader van de opmaak van een inventaris?

6. Waarom besteden we met het project 'Weg van God' zoveel aandacht aan inventariseren?

Waarderen, selecteren en herbestemmen

1. Wat wordt er bedoeld met 'waarderen' en een 'waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject'?

2. Hoe gaat zo'n waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject in z'n werk?

3. Hoeveel tijd moet je voorzien om een traject te doorlopen?

4. Waarom een waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject doorlopen?

Behoud & beheer

 

Inventariseren

1. Wat is een professionele erfgoedinventaris?

Een professionele inventaris:

  • is volledig in die zin dat de inventaris alle goederen die door het kerkbestuur worden beheerd omvat, los van de plaats waar ze zich bevinden (kerk, pastorie, parochiecentrum, kapel), maar met uitzondering van alledaagse gebruiksvoorwerpen, verbruiksgoederen, burgerlijk meubilair en archivalia. Deze uitzonderingen komen in een aparte inventarissen (zoals in de boekhoudkundige inventaris).
  • is gestandaardiseerd in die zin dat de inventaris van elk object in de collectie dezelfde soorten gegevens (afmetingen, toestand, materialen, …) bevat en deze gegevens beschrijft met gestandaardiseerde termen en op een gestandaardiseerde manier.
  • is gedigitaliseerd en daardoor gemakkelijk raadpleegbaar en te bewaren. 
  • is actueel in die zin dat de gegevens die in de inventaris zijn opgenomen de actuele toestand van de opgenomen objecten weerspiegelen (standplaats, toestand, …), dit doordat de inventaris vanaf het moment van opmaak jaarlijks gecontroleerd wordt en wijzigingen worden geregistreerd.

2. Waarom een erfgoedinventaris opmaken?

Het eredienstendecreet verplicht kerkfabrieken tot het bijhouden van een inventaris van hun goederen, maar er zijn tal van andere redenen om een erfgoedinventaris op te maken. Zo is een inventaris noodzakelijk wanneer een kerkgebouw een nieuwe invulling krijgt en je je kerkinboedel op een verantwoorde manier wil herbestemmen. Bovendien heeft een goede inventaris veel voordelen in het kader van een verantwoord beheer van de collectie, in het kader van de ontsluiting van de collectie naar een breed publiek en voor onderzoek. Zo doet de inventaris dienst als kwaliteitsvol basisdocument voor het afsluiten van verzekeringen en is hij bijzonder handig in geval van diefstal. Een volledig overzicht van alle (praktische) voordelen van een professionele erfgoedinventaris voor kerkfabrieken vind je hier!

3. Hoeveel tijd moet je voorzien om een volledige kerkinboedel te inventariseren?

Hoeveel tijd een inventarisatie in beslag neemt hangt af van verschillende factoren: de grootte van de collectie, het aantal inventarisatoren, de frequentie van inventariseren, ... De duur varieert doorgaans van enkele maanden tot een jaar.

4. Hoe maak je een goede inventaris op?

Inventariseren doe je best systematisch en in teamverband. In de trajecten die de erfgoedcel begeleidt wordt in de kerk zelf gewerkt met een team van 3 tot 5 personen. Het team inventariseert steeds gedurende een halve dag per week op een vast moment. Bij elk object worden dezelfde stappen doorlopen: transporteren, reinigen, meten, toekennen van een inventarisnummer, fysiek nummeren, beschrijven en, tot slot, fotograferen. De verschillende handelingen worden binnen het team verdeeld. De ene actie vereist al wat meer handigheid dan de anderen, zo ga je bij het fysiek nummeren van textiel aan de slag met naald & draad en let je bij het fotograferen op perspectief, belichting, enz. Alle gegevens over een object worden in de eerste plaats steeds genoteerd op een papieren objectfiche. Omdat het sterk aangeraden is om de objecten ook digitaal te registeren, worden de papieren fiches in een tweede fase gedigitaliseerd via Erfgoedregister

5. Welke ondersteuning biedt de erfgoedcel in het kader van de opmaak van een inventaris?

De erfgoedcel wil kerkbesturen ondersteunen bij het opmaken van een professionele erfgoedinventaris van hun collectie door:

  • mee naar helpende handen te zoeken;
  • documentatie te verzamelen;
  • inventarisatiemateriaal ter beschikking te stellen;
  • je door alle stappen te loodsen, vorming te voorzien en steeds beschikbaar te staan voor advies;
  • de voortgang van het traject te bewaken;
  • een kwaliteitscontrole uit te voeren;
  • te communiceren over het traject.

De erfgoedcel voorziet in haar dienstverlening zowel in intensieve trajectbegeleiding (waarbij het merendeel van bovenstaande aspecten aan bod komt) als in ondersteuning vanop afstand (wanneer je bijvoorbeeld zelf aan het inventariseren wil, maar ergens vastloopt of net iets tekort komt). Met een vraag tot begeleiding kan je terecht bij projectmedewerker Birgit via birgit@erfgoedcelpz.be of 0492 18 32 69.

6. Waarom besteden we met het project 'Weg van God' zoveel aandacht aan inventariseren? 

De erfgoedcel focust binnen het project 'Weg van God' op inventariseren, omdat:

  • een professionele erfgoedinventaris aan de basis ligt van een goed collectiebeheer, noodzakelijk is voor het doorlopen van een waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject en we overtuigd zijn van de vele voordelen van een inventaris;
  • veel van het erfgoed in de parochiekerken nog niet is geïnventariseerd en wanneer er wel een inventaris is, deze vaak van geringe kwaliteit is (niet gedigitaliseerd, verouderd, onvolledig, …);
  • kerkbesturen vaak aan kennis, middelen, motivatie en/of mankracht ontbreken om hier iets aan te doen.

 

Waarderen, selecteren en herbestemmen

1. Wat wordt er bedoeld met 'waarderen' en een 'waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject'?

Als we het in een erfgoedcontext hebben over ‘waarderen’, dan gaat het niet over het bepalen van de financiële waarde, maar van de erfgoedwaarde. Tijdens een waardering ga je de erfgoedwaarden, die het ensemble van het kerkgebouw en zijn inboedel vertegenwoordigen, onderzoeken en evalueren. Je doet dit aan de hand van waarderingscriteria. Een waardering kan je doen wanneer je een collectie gerichter wilt beheren, maar dringt zich vooral op in het kader van een neven- of herbestemming van een kerkgebouw. In dit laatste geval is de waardering de eerste stap van een groter 'waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject'. Je gaat dan waarderen om verantwoorde keuzes te maken in welke objecten eventueel ter plaatse kunnen blijven, welke een herbestemming (kerkelijk of museaal) krijgen en welke dienen te worden afgestoten (verkoop/schenking aan particulier of vernietiging).

2. Hoe gaat zo'n waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject in z'n werk?

Het begrijpen van de collectie, de juiste stukken selecteren en het bepalen van een gepaste herbestemming kunnen erg lastig zijn. Het Centrum voor Religieuze Kunst & Cultuur (CRKC) en de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen ontwikkelden een handleiding die kerkbesturen door alle stappen van het waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject loodst. Bij een dergelijk traject wordt er een project- en een waarderingsteam samengesteld en wordt er veel aandacht besteed aan het documenteren en communiceren van alle beslissingen. Een voorwaarde voor het doorlopen van dit traject is de aanwezigheid van een goede inventaris van de collectie.

3. Hoeveel tijd moet je voorzien om een traject te doorlopen?

Wanneer er een goede inventaris voorhanden is, kan het hele traject in een zestal maanden doorlopen en afgerond worden. Hoe beter de inventaris, hoe sneller de waardering gaat. Een bestaande inventaris kan binnen het traject wel verbeterd worden.

4. Waarom een waarderings-, selectie- en herbestemmingstraject doorlopen?

Het is belangrijk dat de waardering, selectie en herbestemming zo rationeel mogelijk gebeuren. Door de betrokkenheid van meerdere mensen en door het hanteren van een vaste, transparante methode met open beslissingen voorkom je dat de waardering en de daaruit voortvloeiende herbestemming een willekeurig oordeel of een afweging van vooral één individu zijn.

 

Behoud & beheer

 

...